01 · Sporcu Beslenmesi

Hem büyümeyi hem antrenmanı besleyen bir plan.

Genç sporcunun beslenmesi iki ihtiyacı birlikte karşılamak zorundadır: büyüme ve gelişim için gereken enerji ile antrenmanın ek yükü. Uluslararası kılavuzların ortak mesajı, takviyeden önce düzenli ve yeterli bir beslenme düzeninin kurulmasıdır.

Konular

Temel başlıklar

Enerji ihtiyacı ve yeterliliği

Çocuk ve gençlerde enerji yalnızca antrenmanı değil, büyümeyi, kemik gelişimini ve hormonal sağlığı da destekler. Uzun süre yetersiz kalan enerji alımı performansla birlikte sağlığı da olumsuz etkiler. Kalori saymak yerine düzenli öğünler, antrenman günlerine uyarlanmış porsiyonlar ve büyüme eğrisinin izlenmesi önerilir.

IOC REDs Konsensüsü (2023) · SDA Adölesan Sporcu Bildirgesi (2014)

Karbonhidrat, protein ve yağ

Karbonhidrat, yüksek şiddetli antrenmanın ana yakıtıdır ve ihtiyaç antrenman yüküyle birlikte artar. Protein, gün içindeki öğünlere dağıtıldığında daha etkilidir ve genç sporcularda çoğunlukla besinlerden karşılanabilir. Sağlıklı yağlar enerji ve yağda çözünen vitaminler için gereklidir.

ACSM/AND/DC Ortak Bildirgesi (2016) · SDA (2014)

Hidrasyon ve elektrolitler

Ter kaybı kişiye, ortam koşullarına ve antrenmanın şiddetine göre büyük farklılık gösterir. Antrenman öncesi ve sonrası tartım, bireysel sıvı ihtiyacını belirlemenin pratik yoludur. Kılavuzlar vücut ağırlığının yaklaşık %2'sini aşan kayıpların performansı olumsuz etkileyebileceğini belirtir; aşırı sıvı alımından da kaçınılmalıdır.

ACSM Sıvı Replasmanı Bildirgesi (2007) · Ter oranı hesaplayıcı

Antrenman ve müsabaka beslenmesi

Antrenman veya müsabakadan birkaç saat önce alınan, kolay sindirilen ve karbonhidrat ağırlıklı bir öğün; sonrasında ise karbonhidrat ve protein içeren bir toparlanma öğünü temel yaklaşımdır. Turnuva ve çok maçlı günlerde öğün zamanlaması önceden planlanmalıdır.

ACSM/AND/DC (2016)

Takviyeler ve doping riski

Uluslararası Olimpiyat Komitesi, genç sporcularda performans amaçlı takviye kullanımını genel olarak önermez ve “önce besin” yaklaşımını vurgular. Takviyelerde yasaklı madde bulaşma riski vardır ve anti-doping kurallarında sporcu, vücudunda bulunan maddeden kişisel olarak sorumludur.

IOC Takviye Konsensüsü (2018) · Dünya Anti-Doping Kodu

Sporda göreceli enerji yetersizliği (REDs)

Enerji alımının antrenman ve vücudun temel işlevleri için gerekenden uzun süre düşük kalması; kemik sağlığı, hormonlar, bağışıklık, ruh hali ve performans üzerinde etkiler yaratabilir. Kız ve erkek sporcuların her ikisini de etkileyebilir. Sık sakatlanma, sürekli yorgunluk ve adet düzensizliği uzman değerlendirmesi gerektiren uyarı işaretleridir.

IOC REDs Konsensüs Bildirgesi (2023)

Demir, kalsiyum ve D vitamini

Büyüme döneminde demir, kalsiyum ve D vitamini özellikle önem taşır. Bu besin öğelerinin takviye olarak kullanımı ancak kan değerleri ve hekim değerlendirmesiyle gündeme gelmelidir; öncelik çeşitli ve yeterli bir beslenme düzenidir.

ACSM/AND/DC (2016) · SDA (2014)